Ngoài Vùng Ý Thức – Tâm trí vô thức ngầm chi phối hành vi – Leonard Mlodinow
Trong hai thập kỷ nghiên cứu thần kinh học cho đến nay, người ta ngày càng nhận ra cách chúng ta trải nghiệm thế giới – từ tri giác, hành vi, ký ức cho đến các phán đoán xã hội – chủ yếu được dẫn dắt bởi những quá trình tiềm ẩn của tâm trí, chứ không phải bởi ý thức tỉnh táo như ta vẫn lầm tưởng lâu nay.
Carl Jung đã viết: “Có nhiều sự kiện mà ta không ghi nhận một cách có ý thức; chúng, nói một cách hình tượng đã nằm dưới ngưỡng ý thức của chúng ta. Chúng đã xảy ra, nhưng được tiếp nhận theo một cách ngầm ẩn dưới ngưỡng ý thức (subliminal)”. Subliminal có gốc Latin mang nghĩa “dưới ngưỡng”. Các nhà tâm lý học đã sử dụng từ này với nghĩa bên dưới ngưỡng ý thức.
Nội dung quyển sách này là về những tác động ngầm ẩn theo nghĩa rộng đó – về các quá trình của tâm trí vô thức và cách chúng ảnh hưởng tới chúng ta. Để hiểu đúng về trải nghiệm của con người, ta phải hiểu về cả ý thức và vô thức của mình, cũng như cách chúng tương tác với nhau. Tâm trí vô thức là vô hình nhưng lại tác động tới trải nghiệm có ý thức của chúng ta trong thế giới này theo những cách nền tảng nhất: cách ta nhìn nhận bản thân và người khác, những ý nghĩa ta gán cho các sự kiện hằng ngày trong cuộc sống, khả năng đưa ra những phán đoán và quyết định nhanh mang tính sinh tử, và tất cả những trải nghiệm bản năng đó dẫn tới những hành động gì.
Tiến sĩ Leonard Mlodinow vận dụng lối diễn giải ngắn gọn, mạch lạc – dấu ấn quen thuộc của ông khi tiếp cận những chủ đề khoa học phức tạp – để làm sáng tỏ các cơ chế của tâm trí vô thức. Qua đó, ông chỉ ra nhiều cách thức mà nó âm thầm chi phối nhận thức của chúng ta: từ việc chúng ta hiểu sai các mối quan hệ với gia đình, bạn bè và đối tác kinh doanh; hiểu nhầm những động cơ đứng sau các quyết định đầu tư; cũng như ghi nhớ lệch lạc những sự kiện quan trọng trong đời. Từng bước một, cuốn sách buộc chúng ta phải nhìn lại cách mình nhận thức về bản thân và thế giới xung quanh.
Carl Jung tin rằng việc nghiên cứu các giấc mơ và thần thoại là việc quan trọng nếu muốn hiểu về đời sống nhân loại. Lịch sử chính là câu chuyện về những sự kiện đã diễn ra trong nền văn minh nhân loại, nhưng các giấc mơ và thần thoại lại là những biểu hiện của trái tim con người. Như Jung đã chỉ ra, chủ đề và các nguyên mẫu trong các giấc mơ và thần thoại của chúng ta vượt qua giới hạn thời gian và văn hóa. Chúng sinh ra từ những bản năng vô thức đã điều khiển hành vi con người từ rất lâu trước khi bị che khuất bởi nền văn minh, và vì vậy, chúng sẽ dạy ta thế nào là con người ở mức độ sâu thẳm nhất. Ngày nay, nhờ xâu chuỗi thông tin về cách hoạt động của não bộ, ta đã có thể trực tiếp nghiên cứu về bản năng con người, có thể thấy được căn nguyên sinh lý của chúng trong não bộ. Từ việc tìm hiểu cách vận hành của vô thức, ta có thể hiểu rõ được mối tương quan giữa ta và các loài khác, cũng như những gì tạo nên đặc tính “người” của chúng ta.
Những chương tiếp theo sẽ đưa bạn khám phá di sản tiến hóa của chúng ta, khám phá những thế lực bất ngờ và kỳ lạ thúc đẩy bên dưới bề mặt tâm trí, và khám phá ảnh hưởng của những bản năng vô thức đó lên những hành vi thường được coi là có chủ đích và có lý trí – một sự ảnh hướng mạnh mẽ hơn nhiều so với cách ta nghĩ trước đây. Nếu bạn thực sự muốn hiểu về thế giới xã hội, nếu bạn thực sự muốn hiểu về bán thân và người khác, và hơn cả thế, nếu bạn thực sự muốn vượt qua nhiều trở ngại đang ngăn cản bạn sống cuộc đời trọn vẹn và phong phú nhất, bạn cần hiểu được ảnh hưởng của thế giới ngầm ẩn vốn vẫn tồn tại bên ngoài vùng ý thức của mỗi người.
Tiến Sĩ Leonard Mlodinow – Nhà Toán học, đồng thời có bằng Tiến sĩ Vật lý lý thuyết, hiện đang giảng dạy tại Viện Công nghệ California.
